ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ 58 ਸਾਲ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਫ਼ੌਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ। ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ Parkinson’s ਦੀ ਦਵਾਈ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਵਾਈ ਨੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਸਰ ਘਟਣ ਲੱਗਾ। ਹੱਥ ਇੰਨੇ ਕੰਬਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਫੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ deep brain stimulation ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ। Surgery ਹੋਈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਏ। ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ 80% ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ।
ਇਹ ਹੈ deep brain stimulation ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਹੀ surgeon ਮਿਲੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ Parkinson’s, tremor, dystonia, ਜਾਂ epilepsy ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਹ article ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗੇ: DBS ਕੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਰਚਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕਿੱਥੇ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ (Key Takeaways)
- Deep brain stimulation ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ pacemaker ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਲਤ electrical signals ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
- Parkinson’s ਵਿੱਚ DBS ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਤੋਂ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; Essential Tremor ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ
- ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ DBS surgery ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ Rs.13 ਲੱਖ ਤੋਂ Rs.27 ਲੱਖ ਹੈ, ਜੋ USA ਅਤੇ UK ਤੋਂ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਸਤਾ ਹੈ
- Dr. Jaspreet Singh Randhawa (MCh Gold Medal, AIIMS trained, 5,600+ surgeries) Tricity ਦੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ dedicated DBS surgeon ਹਨ
- Mohali, Chandigarh ਅਤੇ Panchkula ਦੇ ਮਰੀਜ਼ Medisyn Neuro Centre ਅਤੇ Healing Hospital ਵਿੱਚ ਇਹ surgery ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
Deep Brain Stimulation ਕੀ ਹੈ? ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ
ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦਾ pacemaker ਗ਼ਲਤ heartbeat ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ deep brain stimulation ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਗ਼ਲਤ electrical signals ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। Parkinson’s ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਗ਼ਲਤ signals ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਕੜ ਅਤੇ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
DBS surgery ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ electrode ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ electrode ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ electrical pulses ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਲਤ signals ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜਾ? ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਬਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਾ DBS system ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
- Lead (Electrode): ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਛੋਟਾ wire
- Extension Wire: ਖੋਪੜੀ ਤੋਂ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- Neurostimulator (Battery): ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ collarbone ਦੇ ਕੋਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; surgeon ਇਸ ਨੂੰ wirelessly program ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪੂਰਾ system ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਕੋਈ ਤਾਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨ ਨਹੀਂ। ਮਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ remote ਨਾਲ device ਨੂੰ on ਜਾਂ off ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ Deep Brain Stimulation ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
DBS ਸਿਰਫ਼ Parkinson’s ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ neurological ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ surgery ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ DBS ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸੇ ਹਨ:
| ਬਿਮਾਰੀ | ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | DBS ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ |
|---|---|---|
| Parkinson’s Disease | ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਕੜ, ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਸਰੀਰ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਣਾ | 60 ਤੋਂ 80% ਸੁਧਾਰ; ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅੱਧੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
| Essential Tremor | ਸਿਰਫ਼ ਕੰਬਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ; ਹੱਥ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਕੰਬਦੀ ਹੈ | 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ tremor ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| Dystonia | ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਿੱਚਣਾ; ਗਰਦਨ, ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ | Primary genetic cases ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ 90% ਫ਼ਾਇਦਾ |
| Drug Resistant Epilepsy | ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੌਰੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੇ | 7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 74% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਹਤ |
| OCD | ਵਾਰ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਸੋਚ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਕਰਨਾ | FDA approved; ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਭ ਇਲਾਜ ਫ਼ੇਲ ਹੋ ਜਾਣ |
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ dystonia ਦਾ ਇਲਾਜ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ Parkinson’s ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ DBS ਬਾਰੇ specialist ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।
DBS Surgery ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਸਮਝੋ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਸਰਜਰੀ” ਹੋਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ process ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ।
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ: Electrode ਲਗਾਉਣਾ
ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ hospital ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ stereotactic head frame ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੋਪੜੀ ਤੇ fix ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ millimetre level accuracy ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
MRI ਜਾਂ CT scan ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਸਹੀ target map ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Parkinson’s ਲਈ ਇਹ target ਹੈ subthalamic nucleus, ਇੱਕ structure ਜੋ ਲਗਭਗ ਚਾਰ millimetre ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। Dystonia ਲਈ globus pallidus। Tremor ਲਈ VIM nucleus। ਹਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ target ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ surgeon ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ: ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦਾ real time feedback surgeon ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ electrode ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। Scalp ਨੂੰ local anaesthesia ਨਾਲ ਸੁੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਜ਼ਰਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਪੂਰੀ process ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ: Neurostimulator (Battery) ਲਗਾਉਣਾ
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, general anaesthesia ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Battery ਵਾਲਾ neurostimulator ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ collarbone ਦੇ ਕੋਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। Extension wire ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠੋਂ brain electrode ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ: Device ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ Programming
ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ device on ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ programming ਦਾ phase: voltage, pulse width ਅਤੇ frequency ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ adjust ਕਰਨਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਸਹੀ settings ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਤ follow up ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
“ਪਰਿਵਾਰ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ activation ਦੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ call ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ tremor ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ। ਮੈਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ: device ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। Programming phase ਵਿੱਚ ਸਬਰ ਸਰਜਰੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।”
Dr. Jaspreet Singh Randhawa, MCh Neurosurgery (Gold Medalist), Medisyn Neuro Centre, Mohali
DBS ਕਿਸ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਨਹੀਂ? ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਸਮਝੋ
ਹਰ neurological ਮਰੀਜ਼ DBS ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ DBS specialist ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਆਮ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
Parkinson’s ਵਿੱਚ DBS ਲਈ ਸਹੀ ਮਰੀਜ਼
- ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ confirmed Parkinson’s ਦਾ diagnosis ਹੋਵੇ
- Levodopa ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਫ਼ਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ (ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਰਤ ਹੈ)
- ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ; “off” time ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਕੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ cognitive problem (ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ) ਜਾਂ uncontrolled psychiatric ਬਿਮਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ
- ਮਰੀਜ਼ ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਸ ਲਈ DBS ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ
- Parkinson’s plus syndromes (PSP, MSA) ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ DBS ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ
- Moderate ਜਾਂ severe dementia ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ Parkinson’s ਦਾ diagnosis ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
“ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ, ਸਰਜਰੀ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜਦੋਂ cognitive problems ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ ਜੋ ਸਰਜਰੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਦੂਜੀ, ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜਦੋਂ diagnosis ਹੀ ਪੱਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। Timing ਅਤੇ patient selection ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।”
Dr. Jaspreet Singh Randhawa
ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ DBS Surgery ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
Mohali ਦੇ Medisyn Neuro Centre ਵਿੱਚ deep brain stimulation surgery ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ Rs.13 ਲੱਖ ਤੋਂ Rs.27 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ bilateral procedure ਲਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ:
- Neurostimulator device (Medtronic ਜਾਂ Abbott; rechargeable ਜਾਂ non rechargeable)
- ਦੋਵੇਂ surgical stages ਦੇ ਪੂਰੇ charges
- Hospital ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ
- Surgeon ਦੀ ਫ਼ੀਸ
- ਪਹਿਲਾ post surgery programming session
ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ range ਇੰਨੀ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ device ਦੀ ਕਿਸਮ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:
| Device ਦੀ ਕਿਸਮ | ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖ਼ਰਚਾ | Battery Life | Battery ਬਦਲਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ | ਕਿਸ ਲਈ ਸਹੀ |
|---|---|---|---|---|
| Non Rechargeable | ਘੱਟ (Rs.13 ਤੋਂ 18 ਲੱਖ) | 3 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ | Rs.2 ਤੋਂ 5 ਲੱਖ ਹਰ ਵਾਰ | ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ (70+) |
| Rechargeable | ਵੱਧ (Rs.20 ਤੋਂ 27 ਲੱਖ) | 15 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ | ਘਰ ਵਿੱਚ charge ਹੁੰਦੀ ਹੈ | 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ |
55 ਸਾਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ rechargeable device ਅਕਸਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰ ਵਾਰ battery replace ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। DBS ਦੀ cost ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਚਾ
| ਦੇਸ਼ | DBS Surgery ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ |
|---|---|
| USA | $60,000 ਤੋਂ $1,00,000 (ਲਗਭਗ Rs.50 ਲੱਖ ਤੋਂ Rs.85 ਲੱਖ) |
| UK | £40,000 ਤੋਂ £70,000 (ਲਗਭਗ Rs.43 ਲੱਖ ਤੋਂ Rs.75 ਲੱਖ) |
| Mohali (Medisyn) | Rs.13 ਲੱਖ ਤੋਂ Rs.27 ਲੱਖ |
ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹੀ Medtronic ਜਾਂ Abbott device ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੋ USA ਅਤੇ UK ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। Same quality, same FDA approved technology, ਪਰ ਖ਼ਰਚਾ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੱਟ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ Canada, UK, USA ਅਤੇ Middle East ਤੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ DBS ਲਈ Mohali ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Surgery ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? Recovery ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਜਰੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:
- ਪਹਿਲੇ 2 ਤੋਂ 4 ਹਫ਼ਤੇ: ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਸੋਜ ਉਤਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ। Device ਅਜੇ on ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਵਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ
- 4 ਤੋਂ 6 ਹਫ਼ਤੇ: Device activate ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Programming ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ: Settings adjust ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
- 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ stable ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ follow up ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
PubMed ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ research ਮੁਤਾਬਕ, ਸਹੀ patient selection ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ surgeon ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ DBS surgery ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। Parkinson’s Foundation ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ DBS team ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ success factor ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ DBS ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
Dr. Jaspreet Singh Randhawa Medisyn Neuro Centre, Airport Road, Sector 79, Mohali ਅਤੇ Healing Hospital, Chandigarh ਵਿੱਚ DBS surgery ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ Tricity (Mohali, Chandigarh, Panchkula) ਦੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ dedicated functional neurosurgeon ਹਨ ਜੋ DBS ਨੂੰ regular, high volume procedure ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ:
- MCh Neurosurgery (Gold Medal), Armed Forces Medical College, Pune
- Training: AIIMS New Delhi, Maulana Azad Medical College, Fortis Hospital Delhi
- 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਜ਼ਰਬਾ; 5,600 ਤੋਂ ਵੱਧ surgeries
- Canada, UK, USA, Africa, Middle East ਤੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ DBS ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
- April 2026 ਵਿੱਚ Healing Hospital Chandigarh ਨੇ North India ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ Adaptive DBS launch ਕੀਤੀ, Dr. Randhawa ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ
Mohali, Chandigarh ਅਤੇ Panchkula ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦੋ locations ਹਨ:
| Location | ਪਤਾ | ਕਿਸ ਲਈ ਸਹੀ |
|---|---|---|
| Medisyn Neuro Centre | 2nd Floor, SCO 24, Airport Road, Sector 79, Mohali | Mohali, Kharar, Zirakpur, Landran ਦੇ ਮਰੀਜ਼ |
| Healing Hospital | Chandigarh | Chandigarh, Panchkula, Haryana, Himachal ਦੇ ਮਰੀਜ਼ |
DBS ਬਾਰੇ ਆਮ ਸਵਾਲ (FAQs)
1. ਕੀ DBS ਨਾਲ Parkinson’s ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। DBS ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ 60 ਤੋਂ 80% ਤੱਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ, ਅਕੜ, ਅਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅੱਧੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ “off” time ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2. ਕੀ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ nerve endings ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। Scalp ਨੂੰ local anaesthesia ਨਾਲ ਸੁੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਜਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਕਲੀਫ਼ਦੇਹ ਸੀ।
3. DBS ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ 30 ਤੋਂ 50% ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਦੇ side effects ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ Parkinson’s ਦੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਹੈ।
4. ਕੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰੀਜ਼ ਵੀ DBS ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਉਮਰ ਇਕੱਲੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। 70 ਤੋਂ 75 ਸਾਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਫ਼ਲ DBS ਹੋਈ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ, cognitive function ਅਤੇ Levodopa response ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਤੇ ਨਹੀਂ।
5. ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ (electrode ਲਗਾਉਣਾ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ (battery ਲਗਾਉਣਾ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।
6. ਕੀ Health Insurance DBS surgery cover ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ individual health insurance ਹੈ ਤਾਂ policy ਦੀ inception date ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਬਾਅਦ DBS surgery cover ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ company ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ group policy ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ cover ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Room rent capping ਅਤੇ co payment ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।
7. Adaptive DBS ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
Adaptive DBS ਅਗਲੀ generation ਦੀ technology ਹੈ ਜਿੱਥੇ device ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ signals ਨੂੰ real time ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ stimulation ਆਪਣੇ ਆਪ adjust ਕਰਦੀ ਹੈ। April 2026 ਵਿੱਚ Healing Hospital Chandigarh ਵਿੱਚ Dr. Randhawa ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ North India ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ Adaptive DBS launch ਹੋਈ।
8. ਕੀ MRI ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ DBS ਲੱਗੀ ਹੋਣ ਤੇ?
ਇਹ device ਦੀ ਕਿਸਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ Medtronic ਅਤੇ Abbott devices MRI conditional ਹਨ, ਮਤਲਬ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ MRI ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ surgeon ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ confirm ਕਰੋ।
9. ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣ?
Chandigarh ਅਤੇ Panchkula ਦੇ ਮਰੀਜ਼ Healing Hospital, Chandigarh ਵਿੱਚ Dr. Randhawa ਨਾਲ consult ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। Mohali, Kharar ਅਤੇ Zirakpur ਦੇ ਮਰੀਜ਼ Medisyn Neuro Centre, Airport Road, Sector 79 ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। Appointment ਲਈ call ਕਰੋ: +91 9779977155 ਜਾਂ +91 9779977016।
10. ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਪਣੀ latest MRI (ਜੇ ਕਰਵਾਈ ਹੈ), neurologist ਦੀਆਂ notes, ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ list, ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ blood reports ਲੈ ਕੇ ਆਓ। ਜੇ video ਹੈ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ “off” ਅਤੇ “on” state ਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਕਦਮ: ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਓ
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਕੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਚੱਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਤਾਂ deep brain stimulation ਬਾਰੇ specialist ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਹੁਣ ਨੇੜੇ ਹੈ। Dr. Jaspreet Singh Randhawa ਨਾਲ ਆਪਣਾ case discuss ਕਰੋ। Medisyn Neuro Centre, Airport Road, Mohali ਜਾਂ Healing Hospital, Chandigarh ਵਿੱਚ appointment ਲਈ call ਕਰੋ: +91 9779977155 / +91 9779977016।
DBS ਬਿਮਾਰੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਜੋ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। Brain ਦੇ signals ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ; ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੇਖ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ medical ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਯੋਗ neurosurgeon ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
