ਸੰਖੇਪ: Cyst ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗੱਠ ਜਾਂ ਥੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਗਾਂਠ ਜਾਂ ਪੁਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਬੰਦ ਥੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਟੀਕਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ cyst ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ (Key Takeaways)
- Cyst ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਗੱਠ ਜਾਂ ਥੈਲੀ। ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਛਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- Cyst ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਗਾਂਠ ਜਾਂ ਪੁਟੀ (पुटी)। ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਦੀ cyst ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਕੀ ਗਾਂਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- Cyst ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ, ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ।
- ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ cysts ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਪਰ ਕੁਝ cysts ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਦਰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- Ovarian cyst ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੀ cyst ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Cyst ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ “cyst” ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, cyst ਦਾ ਸਾਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਥੈਲੀ ਜਾਂ ਗੱਠ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਹਵਾ, ਜਾਂ ਅਰਧ-ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ cyst = ਗੱਠ / ਥੈਲੀ / ਛਾਲਾ
- ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ cyst = ਗਾਂਠ / ਪੁਟੀ (पुटी)
- Ovarian cyst ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ = ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਠ
- Ovarian cyst ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ = ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਕੀ ਗਾਂਠ / ਓਵੇਰਿਅਨ ਸਿਸਟ
- Breast cyst ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ = ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੱਠ
- Sebaceous cyst ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ = ਚਮੜੀ ਦੀ ਗੱਠ
- Kidney cyst ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ = ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਗੱਠ
ਇਹ ਥੈਲੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਦੀਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਨਾ ਦੱਸੇ।
Cyst ਅਤੇ Abscess ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਵੱਖ ਹਨ।
- Cyst (ਗੱਠ): ਤਰਲ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਪਦਾਰਥ ਭਰੀ ਥੈਲੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਦਰਹਿਤ।
- Abscess (ਫੋੜਾ / ਪਸ਼ ਭਰੀ ਗੱਠ): ਪੀਕ (pus) ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਜੇ ਗੱਠ ਵਿੱਚੋਂ ਪੀਕ ਨਿਕਲੇ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਇਹ cyst ਨਹੀਂ abscess ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Cyst ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ cyst ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1. Ovarian Cyst (ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਠ)
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੀ cyst। ਅੰਡਾਸ਼ਯ (ovary) ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ functional cysts ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ periods ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
- PCOD (polycystic ovarian disease) ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
- Dermoid cyst, endometrioma, ਅਤੇ corpus luteum cyst ਵੀ ovarian cysts ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ
- ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
2. Sebaceous Cyst (ਚਮੜੀ ਦੀ ਗੱਠ)
ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਗੱਠ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਛਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਗਰਦਨ, ਪਿੱਠ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਿਸਦੀ ਹੈ
- ਛੂਹਣ ਤੇ ਨਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਵੇ
- ਖ਼ੁਦ ਨਾ ਫੋੜੋ। ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਓ।
3. Breast Cyst (ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੱਠ)
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਭਰੀ ਗੱਠ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੱਠ।
- ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 35 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਛੂਹਣ ਤੇ ਗੋਲ ਅਤੇ ਨਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- Mammogram ਜਾਂ ultrasound ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
4. Kidney Cyst (ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਗੱਠ)
ਗੁਰਦੇ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀ ਤਰਲ ਭਰੀ ਥੈਲੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਗੱਠ।
- ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ simple kidney cysts ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ
- ਜੇ ਗੱਠ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
- Polycystic kidney disease ਵੰਸ਼ਾਨੁਗਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ
5. Ganglion Cyst (ਗੁੱਟ ਜਾਂ ਜੋੜ ਦੀ ਗੱਠ)
ਗੁੱਟ (wrist) ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗੁੱਟ ਦੀ ਗੱਠ।
- ਛੂਹਣ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂ ਨਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਦਰਦ ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ
- ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
6. Pilonidal Cyst
ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਮਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ। ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦਰਦਨਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Ovarian Cyst ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ? (ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਠ ਦੇ ਲੱਛਣ)
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ cysts ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਰੁਟੀਨ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ
- ਮਹਾਵਾਰੀ (periods) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਅਨਿਯਮਿਤ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੂਨ
- ਸੰਭੋਗ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ
- ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਾ
- ਢਿੱਡ ਫੁੱਲਿਆ ਜਾਂ ਭਾਰਾ ਲੱਗਣਾ
- ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ
- ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਓ:
- ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਪੇਟ ਦਰਦ
- ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਦਰਦ
- ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ
- ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਇਹ cyst ਫਟਣ (rupture) ਜਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਮੁੜਨ (torsion) ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ।
Cyst ਕਿਉਂ ਬਣਦੀ ਹੈ? (ਕਾਰਨ)
ਵੱਖ ਵੱਖ cysts ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਨ।
- ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ: Ovarian cysts ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ। PCOD ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਗੱਠਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
- Endometriosis: ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਬਾਹਰ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੱਠ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ: Corpus luteum cyst ਅਕਸਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ।
- ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ: Pelvic infection ਫੈਲ ਕੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ cyst ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਬੰਦ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ: Sebaceous cysts ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ: Polycystic kidney disease ਵੰਸ਼ਾਨੁਗਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਸੱਟ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ਸ਼: ਕਿਸੇ ਸੱਟ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ cyst ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Cyst ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- Ultrasound (ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ): ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ। ਗੱਠ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
- Blood test (CA-125): ਜੇ cyst ਕੈਂਸਰ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- Hormonal tests: PCOD ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ LH, FSH, testosterone ਦੇ ਟੈਸਟ।
- MRI ਜਾਂ CT Scan: ਗੁੰਝਲਦਾਰ cysts ਲਈ।
- Laparoscopy: ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ਤੇ ਕੱਢਣ ਲਈ।
Cyst ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ? (Cyst Treatment ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ)
ਇਲਾਜ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ cyst ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਹਨ।
- ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ (Watchful Waiting): ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੀਆਂ ovarian cysts ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਕਰਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
- ਦਵਾਈਆਂ: Hormonal pills ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਜੋ ਨਵੀਆਂ cysts ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। PCOD ਵਿੱਚ hormones ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ।
- Laparoscopic Surgery: ਛੋਟੇ ਚੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਗੱਠ ਕੱਢਣਾ। ਦਰਦ ਘੱਟ, ਜਲਦੀ ਠੀਕ। ਬਹੁਤੀਆਂ ovarian cysts ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- Open Surgery: ਜੇ cyst ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ।
- Drainage (ਨਿਕਾਸ): ਕੁਝ cysts ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਦੁਆਰਾ ਤਰਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
PCOD ਅਤੇ Ovarian Cyst ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਔਰਤਾਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ।
- Ovarian cyst: ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਗੱਠਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ। ਹਾਰਮੋਨਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ। ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- PCOD/PCOS: ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਠਾਂ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। Periods ਅਨਿਯਮਿਤ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਲ, ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ Cyst ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ cysts ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਬੀਨਾਇਨ (benign) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਯਾਨੀ ਗੈਰ-ਕੈਂਸਰੀ।
ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਜੇ cyst ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ
- ਜੇ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ CA-125 ਵਧਿਆ ਹੋਵੇ
- ਜੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ cyst ਬਣੀ ਹੋਵੇ
- ਜੇ cyst ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਮੋਟੀ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੋਵੇ
ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਵਧੇਰੇ ਟੈਸਟ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਓ।
Cyst ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਸੁਝਾਅ
- ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਕਰੋ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
- ਭਾਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖੋ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ PCOD ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੰਡ ਅਤੇ ਮੈਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਤਣਾਅ ਘਟਾਓ। ਤਣਾਅ ਹਾਰਮੋਨ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ (ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ) ਨੂੰ ਮਿਲੋ।
- ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ cyst ਲਿਖੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਕਰਾਰ ਵਿੱਚ Cyst ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ cyst (ਗੱਠ) ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੋਹਾਲੀ, ਕਰਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ Medisyn Neuro and Gynae Centre ਵਿੱਚ Dr. Balvin Kaur Ghai ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
Dr. Balvin Kaur Ghai ਕੋਲ MBBS, MS, DNB ਅਤੇ MRCOG-1 (England) ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹ PCOD ਅਤੇ ovarian cyst ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ laparoscopic surgery ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
- Medisyn, ਮੋਹਾਲੀ: SCO 24, ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਸੈਕਟਰ 79, ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਡ, ਮੋਹਾਲੀ
- Medisyn, ਕਰਾਰ: ਦੁਕਾਨ ਨੰ. 1, JTPL ਸਿਟੀ, ਲੈਂਡਰਾਂ ਰੋਡ, ਕਰਾਰ
- ਫ਼ੋਨ: +91-9779977155 / +91-9779977016
ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਫੀਸ ਸਿਰਫ਼ ₹500 ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਪੂਰੀ ਗੁਪਤਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਨਲਾਈਨ ਅਪੌਇੰਟਮੈਂਟ ਵੀ ਬੁੱਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
10 ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQs)
1. Cyst ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
Cyst ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ ਗੱਠ ਜਾਂ ਥੈਲੀ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਬੰਦ ਥੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਸਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2. Cyst ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
Cyst ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਠ (गांठ) ਜਾਂ ਪੁਟੀ (पुटी) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Ovarian cyst ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਕੀ ਗਾਂਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. Ovarian cyst ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
Ovarian cyst ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ (ovary) ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਬਣਦੀ ਤਰਲ ਭਰੀ ਥੈਲੀ ਹੈ।
4. ਕੀ cyst ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ cysts ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ cyst ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਦਰਦ ਕਰੇ ਜਾਂ ਫਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
5. Cyst ਅਤੇ Tumor ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
Cyst ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। Tumor ਠੋਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਕੈਂਸਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਡਾਕਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6. Cyst ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
Functional ovarian cysts ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 2 ਤੋਂ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੀਆਂ cysts ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
7. ਕੀ cyst ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਫੋੜਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਖ਼ੁਦ ਦਬਾਉਣ ਜਾਂ ਫੋੜਨ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦਰਦ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਾਓ।
8. ਕੀ PCOD ਅਤੇ ovarian cyst ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। PCOD ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। Ovarian cyst ਇੱਕੋ ਵੱਡੀ ਗੱਠ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
9. ਕੀ cyst ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਇਹ cyst ਦੀ ਕਿਸਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ simple cysts ਗਰਭ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਰ Endometrioma ਜਾਂ PCOD ਕਾਰਨ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਸਹੀ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ।
10. Cyst ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਾਰੀਆਂ cysts ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ, ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ovarian cysts ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਕਲ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਓ।
